“Göç bir ayrılık değil, yeni bir yurt kurma hikâyesidir.” Malatyalıların Osmaniye, Adana, Mersin ve Çevre İllerdeki Yerleşim Serüveni Tarihsel, Kültürel ve Sosyo-Ekonomik Katkılarla Bir Göç Hikâyesi Hazırlayan: Osmaniye Malatyalılar sosyal yardımlaşma ve dayanışma derneği Yayın Yılı: 2025

“Göç bir ayrılık değil, yeni bir yurt kurma hikâyesidir.”

Malatyalıların Osmaniye, Adana, Mersin ve Çevre İllerdeki Yerleşim Serüveni

Tarihsel, Kültürel ve Sosyo-Ekonomik Katkılarla Bir Göç Hikâyesi

Hazırlayan:
Osmaniye Malatyalılar sosyal yardımlaşma ve dayanışma derneği

Yayın Yılı:
2025

Osmaniye başta olmak üzere Adana, Mersin ve çevre illere göç eden Malatyalılar, ticaretten tarıma, siyasetten kültüre uzanan geniş bir yelpazede iz bırakmıştır.
Bu kitap, göçün nedenlerinden toplumsal uyuma, ekonomik kalkınmadan bürokratik katkılara kadar Malatyalıların bölgeye kattığı tüm değerleri tarihsel belgeler ve tanıklıklarla bir araya getiriyor.

“Göç bir ayrılık değil, yeni bir yurt kurma hikâyesidir.”

---

???? İçindekiler

1. Giriş

Göçün Tarihsel Arka Planı

Malatyalıların İlk Yerleşim Dönemi

2. Göçün Nedenleri

Ticaret ve Kumaş Satıcılarının Rolü

Hayvancılık ve Tarımsal Uygunluk

Toprak Sahipliği ve Osmanlı Dönemi Sikkeleri

Ticarette Güven Unsuru ve Yerel Halkla Kaynaşma

3. Yerleşim Dağılımı ve Nüfus Verileri

Osmaniye Merkez ve İlçelerindeki Dağılım

2019 Resmi Nüfus Verileri

Tahmini İlçe Dağılımları

4. Kültürel Etkiler ve Günlük Yaşam

Festivaller ve Etkinliklere Katılım

Dini ve Örfi Geleneklerin Devamı

Toplumsal Kaynaşma ve Ortak Yaşam Kültürü

Malatyalılar Bulvarı ve Tarihçesi

5. Osmaniye’ye Kazandırılan Değerler

Tarımsal ve Ekonomik Katkılar

Sanayi ve Ticaretin Gelişimi

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Kültürü

Osmaniye Halkıyla Ortak Projeler

6. Siyasi ve Bürokratik Temsil

Yerel Yönetimlerde Malatyalıların Rolü

Devlet Kurumlarında Görevler

Ticaret ve Meslek Odalarındaki Etkinlikler

Sivil Toplum Kuruluşları ve Liderlik

Kurum Bazlı Detaylı Katkılar

7. Sonuç ve Değerlendirme

Ekonomik, Kültürel ve Siyasi Katkıların Genel Özeti

Osmaniye’nin Kurumsal ve Sosyal Yapısındaki Kalıcı İzler

---

1. Giriş

Malatyalıların Osmaniye, Adana ve Mersin gibi bölgelere göç hikâyesi, yalnızca yer değiştirme değil; ticaret, tarım, hayvancılık ve sosyal uyumun iç içe geçtiği, yüzyıllara yayılan bir yerleşim serüvenidir. Bu hikâye, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar uzanan uzun bir sürecin ürünüdür.

Göçün ilk dalgası, “top kumaş” adı verilen kumaş satıcılarının, Cebelibereket bölgesinden geçen kervan yolu üzerinde ticaret yapmalarıyla başlamıştır. Malatya’dan yola çıkan bu tüccarlar, katır ve atlarla taşıdıkları kumaşları Osmaniye, Adana ve Mersin’e kadar ulaştırmış; yol üzerindeki yerleşimlerde satış yaparak bölgenin ekonomik hayatında önemli bir rol oynamışlardır.

Osmanlı döneminde ticaretin karşılığı çoğunlukla sikke ile ödenirdi. Ancak bölge halkının her zaman sikke bulunduramaması, farklı bir alışveriş yöntemini doğurmuştur: mal karşılığında arazi verilmesi. Bu sayede Malatyalılar, Osmaniye’nin bugün merkez olarak bilinen alanlarında ilk büyük toprak sahipleri olmuş, zamanla bölgede önemli bir ekonomik güç haline gelmişlerdir.

Ticaretteki dürüstlükleri, sözlerinde durmaları ve özenli çalışmaları, kısa sürede yerel halkın güvenini kazanmış, Malatyalıların hem ekonomik hem de sosyal alanda kabul görmesini sağlamıştır. Bu güven ilişkisi, sadece ticarette değil, ilerleyen yıllarda toplumsal yaşamın her alanında Malatyalıların önünü açmıştır.

Göçün ikinci dalgası, ticaretten ziyade tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile şekillenmiştir. Osmaniye’nin verimli ovaları, bereketli toprakları ve ılıman iklimi, hayvancılıkla uğraşan Malatyalılar için büyük bir cazibe merkezi olmuştur. Pamuk ekimi, bölgede “pamuk ağaları” olarak anılan Malatyalıların ünlenmesine sebep olmuş; tarımsal üretim Osmaniye’nin ekonomisinde belirleyici hale gelmiştir.

Cumhuriyet öncesinden itibaren başlayan bu göç, zamanla kalıcı yerleşime dönüşmüş; Malatyalılar yalnızca ekonomik açıdan değil, sosyal ve kültürel olarak da Osmaniye’nin temel taşlarından biri haline gelmiştir. Bugün Osmaniye’nin mahallelerinde, köylerinde ve ilçelerinde beş kuşaktır yaşayan Malatyalılar, hem kendi kimliklerini korumuş hem de Osmaniye’nin kimliğinin ayrılmaz bir parçası olmuştur.

2. Göçün Nedenleri

Malatyalıların Osmaniye, Adana, Mersin ve çevre illere göç etmesinin ardında, ekonomik, coğrafi ve toplumsal nedenlerin iç içe geçtiği bir yapı vardır. Bu göç hareketi tek bir sebebe dayanmaz; aksine, birbiriyle bağlantılı birçok faktörün sonucunda gerçekleşmiştir.

1. Ticaret ve Ekonomik Fırsatlar

Göçün en temel sebebi, ticarettir. Malatyalılar, özellikle “top kumaş” olarak bilinen kumaş ticaretinde uzmanlaşmış, Osmaniye’den Mersin’e uzanan Cebelibereket kervan yolu üzerinde ticari faaliyetlerde bulunmuşlardır. Dürüstlükleri, sözlerine sadık oluşları ve pazarlık konusundaki adil tutumları sayesinde kısa sürede yerel halkın güvenini kazanmışlardır.
Bu güven, onların sadece mal satıcıları olarak değil, aynı zamanda saygın ticaret insanları olarak tanınmasını sağlamıştır. Ticaret sayesinde elde ettikleri gelir, göçün sonraki aşamalarında arazi yatırımlarına dönüşmüştür.

2. Arazi Edinme ve Toprak Sahipliği

Osmanlı döneminde ticaretin karşılığı çoğunlukla sikke ile ödenirdi. Ancak birçok yerleşimde halkın yeterli sikke bulunduramayışı, mal karşılığında arazi verilmesi yöntemini doğurmuştur. Bu durum, Malatyalıların Osmaniye’de geniş topraklar edinmesine ve zamanla ara zengini bir topluluk haline gelmesine yol açmıştır. Elde edilen bu topraklar, tarım ve hayvancılık için yeni fırsatlar yaratmıştır.

3. Tarım ve Hayvancılık İçin Uygun Koşullar

Osmaniye’nin verimli ovaları, sulak alanları ve ılıman iklimi, tarım ve hayvancılık faaliyetleri için ideal bir ortam sunuyordu. Bu şartlar, özellikle hayvancılıkla uğraşan Malatyalılar için cazipti. Göç eden aileler, kısa sürede pamuk, buğday, mısır gibi ürünlerin ekimine başlamış; pamuk üretimi ile “pamuk ağaları” unvanını kazanmıştır. Hayvancılık ise bölge ekonomisinde kalıcı bir yer edinmiştir.

4. Ticarette Güven Unsuru ve Yerel Halkla Kaynaşma

Malatyalıların ticarette gösterdiği dürüstlük, özen ve düzenlilik, göçün hızlanmasında önemli bir etkendir. Yerel halk, güven duyduğu bu tüccarları sadece misafir olarak değil, yeni komşular olarak kabul etmiştir. Bu kabul, Malatyalıların bölgede kalıcı yerleşim kurmasını kolaylaştırmış, kısa sürede mahalle ve köylerde topluluklar oluşmuştur.

5. Göçün Zincirleme Etkisi

İlk gelen tüccar ve çiftçilerin başarıları, Malatya’daki diğer ailelere örnek olmuş; bu sayede zincirleme göç başlamıştır. Önce ticaret, ardından tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile Osmaniye’ye gelen Malatyalılar, burada doğan yeni nesillerle kök salmış; göç süreci kendiliğinden devam etmiştir.

---

3. Yerleşim Dağılımı ve Nüfus Verileri

Malatyalıların Osmaniye ilindeki nüfusu, resmi kayıtlar ve sivil toplum verileriyle net bir şekilde görülebilmektedir. Osmaniye, hem merkezinde hem de tüm ilçelerinde Malatya kökenli vatandaşların yoğun olarak yaşadığı illerden biridir.

Resmi Veriler (2019)

2019 yılında yapılan resmi nüfus araştırmalarına göre, Osmaniye il sınırlarında 134.812 Malatya doğumlu veya Malatya kökenli kişi yaşamaktadır. Bu sayı, Osmaniye’nin toplam nüfusu içerisinde dikkate değer bir orana tekabül etmektedir.

Osmaniye Merkez ve Köyleri

Aynı çalışmaya göre, sadece Osmaniye merkez ilçesi ve köylerinde 47.815 Malatya kökenli vatandaş bulunmaktadır. Bu, Osmaniye’deki Malatyalıların yaklaşık üçte birinin merkez ilçede yoğunlaştığını göstermektedir. Merkezdeki bu yoğunluk, ticaretin ve şehir içi ekonomik faaliyetlerin burada daha fazla olmasıyla ilişkilidir.

Dernek Verileri

Osmaniye Malatyalılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin kayıtlarına göre:

Derneğe kayıtlı 18–68 yaş aralığında: 23.202 kişi

Dernek üyesi olmayan ama ulaşılan 18–68 yaş aralığında: 1.820 kişi
Bu iki grubun toplamı, aktif olarak dernekle teması bulunan 25.022 kişiye ulaşmaktadır.

İlçelere Göre Dağılım

Merkez ilçede yaşayan 47.815 kişilik nüfus sabit tutulduğunda, kalan 86.997 kişi, TÜİK verilerindeki ilçe nüfus oranlarına göre dağıtıldığında tahmini tablo şu şekilde oluşmaktadır:

Merkez: 47.815 kişi

Kadirli: ~22.400 kişi

Düziçi: ~14.500 kişi

Bahçe: ~7.800 kişi

Toprakkale: ~5.400 kişi

Hasanbeyli: ~3.500 kişi

Sumbas: ~3.400 kişi

Bu dağılım, Malatyalıların Osmaniye genelinde eşit dağılmadığını, bazı ilçelerde özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan toplulukların daha yoğun olduğunu göstermektedir.

Yerleşim Özellikleri

Merkez, Kadirli ve Düziçi ilçeleri, ticaret, esnaflık ve kamu hizmetlerinde aktif olan Malatyalı nüfusun en yoğun olduğu yerlerdir.

Bahçe, Hasanbeyli, Sumbas gibi ilçelerde ise tarım ve hayvancılık ağırlıklı bir yaşam biçimi sürdürülmektedir.

Osmaniye’nin her mahallesinde ve köyünde Malatyalı ailelere rastlamak mümkündür; bazı köylerde nüfusun yarıdan fazlasını Malatyalılar oluşturmaktadır.

---

4. Kültürel Etkiler ve Günlük Yaşam

Osmaniye’de yaşayan Malatyalılar, yalnızca ekonomik alanda değil, sosyal ve kültürel yaşamda da derin izler bırakmışlardır. Gerek kendi geleneklerini yaşatma konusundaki titizlikleri, gerekse yerel kültüre uyum sağlama becerileri sayesinde Osmaniye’nin sosyal dokusunun önemli bir parçası olmuşlardır.

Festivallere Katılım ve Kültürel Bağların Sürdürülmesi

Malatyalılar, memleketlerinde düzenlenen kayısı festivalleri ve diğer kültürel etkinliklere katılmaya özen göstermektedir. Sadece Malatya’da değil, İstanbul gibi büyük şehirlerde düzenlenen Malatyalılar festivallerine de yoğun katılım sağlanmaktadır. Bu etkinlikler, hem memleketle bağların korunmasına hem de Osmaniye’deki Malatyalı topluluğun dayanışma ruhunun güçlenmesine vesile olmaktadır.

Yerel Etkinliklere Katılım

Osmaniye’de yaşayan Malatyalılar, sadece kendi kültürlerini yaşatmakla kalmamış, aynı zamanda yaşadıkları şehrin etkinliklerine de aktif olarak katılmışlardır. Özellikle aşure günleri, mevlitler, yardım kampanyaları ve dini-örfi gelenekler Malatyalılar tarafından yaşatılmaya devam edilmiştir. Bununla birlikte, Osmaniye halkının düzenlediği yerel etkinliklerde de gönüllü olarak görev almış, birlik ve beraberlik ruhunun gelişmesine katkı sağlamışlardır.

Kültürel Katkının Simgeleri

Musa Şahin Bulvarı, Osmaniye’nin önemli ulaşım arterlerinden biridir. Ancak bu yolun ilk adı, Malatyalılar’ın öncülüğü ve katkısıyla “Malatyalılar Bulvarı” olarak geçmiştir. Düziçi kavşağından başlayarak Mustafa Beyli’ye kadar uzanan bu yol, Malatyalıların şehirdeki imar ve ulaşım gelişimine yaptığı katkının somut bir örneğidir.

Osmaniye Ticaret Borsası’nın kuruluşunda da Malatyalılar başrolde olmuştur. Kurucu kadronun tamamı Malatyalılardan oluşmuş, borsa kısa sürede Osmaniye’nin ticari hayatına yön veren en önemli kurumlardan biri haline gelmiştir.

Toplumsal Uyum ve Paylaşım

Malatyalılar, Osmaniye’de yalnızca kendi aralarında değil, diğer şehirlerden gelen topluluklarla da güçlü bir uyum sağlamıştır. Şehirde yaşayan Urfalılar, Kahramanmaraşlılar, Bingöllüler ve diğer topluluklarla kaynaşmayı öğrenmiş ve bu uyumu gelecek nesillere aktarmışlardır. Bu sayede Osmaniye, çok kültürlü bir yapıya sahip olmasına rağmen güçlü bir toplumsal bütünlüğü koruyabilmiştir.

---

5. Osmaniye’ye Kazandırılan Değerler

Malatyalılar, Osmaniye’de yalnızca nüfus yoğunluğu ile değil, kazandırdıkları somut ve kalıcı değerlerle de öne çıkmaktadır. Bu katkılar, ekonomik, sosyal, kültürel ve altyapısal alanlarda kendini göstermektedir.

1. Ticari Hayata Katkı ve Esnaflık Kültürü
Osmaniye merkezinde esnaf nüfusunun yaklaşık %45–50’sini Malatyalılar oluşturmaktadır. Bu oran, şehrin ticaretinde Malatyalıların ne kadar etkili olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Giyimden gıdaya, inşaattan tarım ürünleri ticaretine kadar pek çok sektörde faaliyet gösteren Malatyalı esnaflar, şehrin ekonomik canlılığını artırmıştır.

2. Tarım ve Hayvancılıkta Yenilikçi Yöntemler
Malatyalılar, Osmaniye’ye geldikten sonra özellikle pamuk üretiminde öncü olmuş, modern tarım tekniklerini bölgeye kazandırmıştır. Ayrıca büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıkta verimliliği artıracak yöntemler getirilmiş, bu da Osmaniye’nin tarımsal gelirlerinin yükselmesine katkı sağlamıştır.

3. Sanayi ve Üretim Tesislerinin Kurulmasına Katkı
Tekstil, un fabrikaları, gıda üretim tesisleri ve tarım makineleri imalatı gibi sanayi dallarında Malatyalılar tarafından kurulan işletmeler, hem istihdam yaratmış hem de Osmaniye’nin sanayi kapasitesini genişletmiştir.

4. Altyapı ve Ulaşım Projelerine Katkı
Malatyalılar, Osmaniye’deki birçok yol, bulvar ve altyapı projesinin hem maddi hem de idari boyutlarında görev almıştır. Musa Şahin Bulvarı’nın ilk adı olan Malatyalılar Bulvarı, bu katkının en belirgin simgelerinden biridir.

5. Osmaniye Ticaret Borsası’nın Kuruluşu
Osmaniye Ticaret Borsası, kurucu kadrosunun tamamının Malatyalılardan oluştuğu, şehrin ticari hayatına yön veren önemli bir kurumdur. Borsa, bölgedeki tarımsal ürünlerin pazarlanmasında standartların oluşmasına ve fiyat istikrarına katkı sağlamıştır.

6. Toplumsal Dayanışma ve Sosyal Yardımlar
Malatyalılar, dernek faaliyetleri, yardım kampanyaları ve bireysel girişimler aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine sürekli destek olmuşlardır. Özellikle Ramazan aylarında gıda yardımları, eğitim bursları ve afet dönemlerinde yapılan yardımlar, Osmaniye’de toplumsal dayanışma ruhunu güçlendirmiştir.

7. Kültürel Çeşitliliğe Katkı
Geleneksel yemekler, düğün adetleri, misafirperverlik anlayışı ve sanatsal etkinliklere katılım gibi unsurlar, Osmaniye’nin kültürel zenginliğine renk katmıştır. Malatyalılar, hem kendi geleneklerini yaşatmış hem de Osmaniye’nin yerel kültürüyle harmanlamıştır.

8. Yerel Kimliğin Güçlenmesine Katkı
Osmaniye’deki yerli halkın önemli bir bölümünü Malatya kökenliler oluşturmaktadır. Bu durum, şehir kimliğinin oluşumunda Malatyalıların belirleyici bir rol oynamasını sağlamış; Osmaniye’nin “çok kültürlü ama bütünleşmiş” yapısına güçlü bir temel kazandırmıştır.

---

6. Siyasi ve Bürokratik Temsil

Malatyalılar, Osmaniye’de yalnızca ekonomik ve sosyal hayatta değil, siyaset ve bürokrasi alanında da önemli roller üstlenmiştir. Göçle birlikte yerleşen Malatya kökenli aileler, zamanla Osmaniye’nin yönetim ve karar alma mekanizmalarında aktif olarak görev almış, güvenilirlikleri ve çalışkanlıklarıyla ön plana çıkmıştır.

Siyasi Katılım ve Temsil

Osmaniye’de faaliyet gösteren birçok siyasi partinin kuruluşunda, yönetim kadrolarında ve teşkilat yapılanmalarında Malatyalılar etkin rol oynamıştır. Partiler üstü bir yaklaşım sergileyerek, şehrin gelişimi için tüm siyasi kanallarda görev almışlardır. Seçim dönemlerinde gösterdikleri organize çalışma, aday belirleme süreçlerindeki etkileri ve temsil ettikleri geniş nüfus tabanı sayesinde Osmaniye siyasetine yön veren unsurlardan biri olmuşlardır.

Bürokrasi ve Kurumlarda Görev Alma

Malatyalılar, Osmaniye’deki neredeyse tüm kamu kurum ve kuruluşlarında görev almıştır. Bu görevler yalnızca memuriyet seviyesinde değil, idari ve yönetim kademelerinde de olmuştur. Görev aldıkları başlıca kurumlar arasında:

Osmaniye Valiliği ve Kaymakamlıklar

Belediye Başkanlıkları ve Meclis Üyelikleri

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

Milli Eğitim Müdürlüğü ve Okul İdareleri

İl Sağlık Müdürlüğü ve Hastane Yönetimleri

Emniyet ve Jandarma Teşkilatları

Ticaret ve Sanayi Odaları

Osmaniye Ticaret Borsası

Ziraat Odaları ve Tarım Kooperatifleri

Her görevde dürüstlük, disiplin ve sorumluluk bilinci ile hareket eden Malatyalılar, hemşehrileri ve yerel halk arasında “görevini eksiksiz yapan” kişiler olarak bilinmektedir.

Yerel Yönetimlerde Etki

Mahalle muhtarlıklarından belediye meclislerine kadar her seviyede temsil edilen Malatyalılar, Osmaniye’nin şehir planlaması, altyapı yatırımları ve sosyal projelerinde söz sahibi olmuştur. Özellikle imar planlarının hazırlanması, yol yapım projeleri ve ticaretin gelişmesine yönelik çalışmalarda aktif görev almışlardır.

Güven ve İtibar

Osmaniye’de yaşayan Malatyalılar, siyasi ve bürokratik görevlerdeki başarılarıyla yalnızca kendi topluluklarının değil, tüm Osmaniye halkının güvenini kazanmıştır. Bu güven, onların kritik pozisyonlara getirilmesinde en önemli etken olmuştur.

---

7. Sonuç ve Değerlendirme

Malatyalıların Osmaniye’ye göçü, yalnızca bir yer değiştirme hikâyesi değil; ekonomik kalkınma, kültürel zenginleşme ve toplumsal bütünleşme sürecidir. Osmaniye’nin ticaret hayatından tarımına, sanayisinden bürokrasisine kadar her alanda Malatyalıların izlerini görmek mümkündür.

Göçün başlangıcındaki ticari faaliyetler, zamanla tarım, hayvancılık, sanayi, kültür ve siyasette güçlü bir varlığa dönüşmüş; Malatyalılar Osmaniye’nin gelişiminde öncü topluluklardan biri olmuştur. Bugün Osmaniye’nin mahallelerinde, köylerinde ve ilçelerinde, beş kuşaktır yaşayan Malatyalılar hem kendi kimliklerini korumuş hem de Osmaniye’nin ortak kimliğinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.

Malatyalılar, sadece kendi aralarında değil, Osmaniye’de yaşayan Urfalılar, Kahramanmaraşlılar, Bingöllüler ve diğer topluluklarla da güçlü bir uyum geliştirmiştir. Bu kaynaşma, çok kültürlü bir toplum yapısının huzur içinde sürdürülmesine önemli katkı sağlamış, gelecek nesillere birlikte yaşama kültürü miras bırakmıştır.

Her ne kadar kökenleri Malatya’ya dayansa da, Osmaniye’ye duydukları aidiyet duygusu ve verdikleri değer, onları bu şehrin asli unsurlarından biri yapmıştır. Sanayi, ekonomi, ticaret, tarım, kültür, eğitim ve sosyal hayatın tüm alanlarında, Osmaniye’nin kalkınması için ön saflarda yer almış, bu şehri kendi memleketleri gibi sahiplenmişlerdir.

Sonuç olarak, Malatyalılar Osmaniye’de güvenilir, üretken, uyumlu ve katkı sağlayan bir topluluk olarak hem geçmişte hem bugün hem de gelecekte şehrin gelişiminde anahtar rol oynamaya devam edeceklerdir.

---RAMAZAN YORULMAZ